Het witte privilege binnen de liefde

Maboneng Precinct

Straatbeeld Maboneng. Foto Bram Lammers

We waren nog geen minuut binnen bij Shakers, een openluchtbar in mijn wijk Maboneng, of er kwam een prachtige Zuid-Afrikaanse vrouw op ons afgestapt. Het type vrouw dat in Nederland zelden naar mij om zal omkijken.

Nou ja, in Shakers keek ze ook niet echt naar mij om. Ze was vooral geïnteresseerd in de Nederlandse vriend naast me. ‘Jij ziet er ook leuk uit hoor,’ probeerde ze mijn teleurstelling wat te ondervangen, ‘maar ik val nu eenmaal op lang haar.’

Beste plek om vrijgezel te zijn
Omdat ik een boek heb geschreven over de problematische kanten van de Zuid-Afrikaanse liefde vragen mensen mij soms of ik het op dat vlak wel naar mijn zin heb in het land.

‘Ik ben nooit in een land geweest waar meer werd geflirt,’ antwoord ik dan. ‘Zuid-Afrika  is waarschijnlijk de beste plek ter wereld om vrijgezel te zijn – nou ja, de betere wijken van het land in ieder geval.’

Ik ken maar weinig landen waar mensen zo open en zo weinig verlegen zijn. In Zuid-Afrika zit je nooit lang ergens alleen. Dat maakt het leven – nogmaals, vooral in de meer welvarende wijken – ondanks alle problemen opvallend licht en vrolijk.

Gebrek aan discipline
Ik moet vaak denken aan Nthabiseng, met wie ik in 2013 naar de herdenkingsdienst voor Nelson Mandela ging. Tijdens de dienst jouwde het publiek president Jacob Zuma uit. De stadionspeaker riep de mensen op ‘meer discipline’ te tonen. Nthabiseng moest lachen. ‘Zuid-Afrikanen zijn niet gedisciplineerd,’ zei ze. ‘Moeten wij opeens gaan doen alsof?’

Ik denk dat dit Zuid-Afrika zowel ontzettend leuk als problematisch maakt. Leuk omdat een gebrek aan discipline spontaniteit in de hand werkt. Spontane gesprekken. Spontane complimentjes – regelmatig hoor ik in de rij in een supermarkt iets dergelijks: ‘wauw man, mooi horloge.’ En dus ook spontaan geflirt.

Daar staat tegenover dat een gebrek aan discipline, als er eenmaal een relatie ontstaat, ontrouw in de hand werkt. En ook wantrouwen: wat spookt mijn partner nu weer voor spontaans uit? In het ergste geval resulteert het in een spontane opwelling van geweld.

Gevoel van veiligheid bij een witte man
Hoe dan ook, het vele geflirt maakt uitgaan in Zuid-Afrika leuk. Dat valt niet te ontkennen. Ik vertelde dat laatst tegen een zwarte Zuid-Afrikaanse vriendin.

‘Ja, maar in Shakers zullen op zondagavond ook niet veel witte mannen rondlopen,’ antwoordde ze. ‘Natúúrlijk ben je daar gewild.’

Ik probeerde het eerst te ontkennen, maar in mijn herinnering zag ik inderdaad vooral zwarte gezichten. En ik dacht aan wat filosoof Eusebius McKaiser mij ooit vertelde.

Hij zei dat door de slavernij, de koloniale geschiedenis en de apartheid zich in Zuid-Afrika het hardnekkige beeld heeft vastgezet van de zwarte man als agressor: de dierlijke, onverzadigbare seksuele belager. Niet alleen witte vrouwen zouden daardoor een angst voor zwarte mannen hebben ontwikkeld. Die angst zou zich ook in de hoofden van veel zwarte vrouwen hebben vastgezet. Ook zij voelen een bijna vanzelfsprekende voorkeur voor witte mannen. Vanwege de in hun samenleving verankerde, racistische mythe dat zij bij een witte man veiliger zouden zijn.

Het was even slikken toen ik me dit bedacht. Zuid-Afrika is in elk opzicht doordrenkt met wit privilege – ook op het gebied van de liefde. En zoals altijd geniet je als witte man slechts van dat privilege zolang je je er niet echt bewust van bent dat het bestaat.

Advertenties

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s