Besmet met hiv, omdat haar ex niet alleen wilde sterven

Copyright Bram Lammers

Seksuele voorlichting op een Zuid-Afrikaanse school. Foto Bram Lammers

Als ik met iemand in Zuid-Afrika naar bed ga, ben ik soms nerveus. Ik doe het altijd veilig, maar zelfs met condoom kan seks er aanvoelen als een risico. Van de vrouwen in Zuid-Afrika tussen de twintig en vijftig jaar is één op de vijf besmet met hiv. Vooral in het begin voelde ik angst. Gek genoeg denk ik er met de tijd steeds minder over na en vertrouw ik steeds standvastiger op de kwaliteit van het latex.

Slechts een enkele keer slaat nog de twijfel toe. Afgelopen jaar vertelde een vrouw die ik leuk vond dat allebei haar ouders waren overleden aan longontsteking.

Alarmbellen gingen af. Ik vroeg haar of zij seropositief waren geweest, en of zij dat zelf wellicht ook was. Ze schudde haar hoofd. Maar de twijfel bleef. Aidspatiënten overlijden in Zuid-Afrika bij uitstek aan een longontsteking. En de meeste seropositieve Zuid-Afrikanen geven hun infectie uit schaamte niet toe.

Gangbare gedachte: hiv-besmetting is eigen schuld
De schaamte heeft een voedingsbodem: het gangbare idee dat hiv/aids een ziekte is die je altijd zelf kunt voorkomen – door veilig seks te hebben. Het is de belangrijkste reden waarom er (ook) in Zuid-Afrika een taboe rust op de ziekte – vooral in het geval van vrouwen: wie besmet raakt moet wel een onverantwoordelijke slet zijn geweest.

Maar zo eenvoudig ligt het niet. Zo is mijn goede vriendin Phindile met het virus geboren. En ik ontmoette ruim een half jaar geleden de toen 27-jarige Lebogang.

Zij raakte tien jaar eerder met hiv besmet, vertelde ze. Niet doordat ze met jan en alleman het bed in dook. Ze werd besmet door haar vaste vriend, die zij vertrouwde.

Zoiets komt vaak voor in Zuid-Afrika. Dat had ik tijdens het onderzoek voor mijn boek Liefdes verdriet al geconstateerd. Als iemand binnen een relatie (onveilig) vreemd gaat, zal hij of zij namelijk zelden opeens zijn partner voorstellen om vanaf dat moment een condoom te gebruiken of een aidstest te doen. Dat zou immers het vreemdgaan onmiddellijk verraden.

Phindile’s moeder werd bijvoorbeeld zo besmet, door Phindile’s vreemdgaande vader.

Bewust zo veel mogelijk vrouwen besmet
Lebogangs verhaal was echter nog een tikkeltje extremer. Haar vriend wist namelijk al voordat zij elkaar ontmoetten dat hij seropositief was. Maar hij vertelde haar dit niet. Ook hield hij er nog andere vriendinnen op na voor wie hij zijn besmetting verzweeg.

Daar kwam Lebogang pas later achter, toen het al een tijdje uit was en haar ex op sterven lag. Hij belde haar op en spoorde haar aan een aidstest te doen. Hij vertelde Lebogang dat hij bewust had geprobeerd haar te besmetten, net als zijn andere vriendinnen. Want hij wilde niet alleen sterven.

‘Ik keek in de spiegel en zag een skelet’
Hij stierf zonder haar. Maar dat scheelde niet veel. Omdat Lebogang haar ziekte in het begin niet kon accepteren, slikte ze de haar voorgeschreven aidsremmers niet. Ze zocht in plaats daarvan haar toevlucht bij een kerk die beloofde haar hiv-besmetting met hulp van God te kunnen genezen.

Pas toen ze in het ziekenhuis werd opgenomen met longontsteking, tuberculose en allerlei andere infecties als gevolg van een sterk verzwakt immuunsysteem, zag ze haar lot onder ogen. ‘Ik keek daar in de spiegel en zag een skelet.’

Veel mensen denken dat het probleem met hiv/aids, nu er aidsremmers bestaan, feitelijk wel is opgelost. Maar Phindile en Lebogang zeiden nog altijd hevig te lijden onder de mentale gevolgen. De schaamte. Het taboe.

‘Met mensen die kanker krijgen heeft iedereen automatisch medelijden,’ zei Phindile eens tegen me. ‘Wat een pech dat die ziekte precies diegene treft. Maar ben je seropositief dan kijken mensen al snel op je neer: had je het maar veilig moeten doen. Eigen schuld.’ Ze schudde haar hoofd. ‘Dat is niet eerlijk.’

Advertenties

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s