‘Een verkrachter interviewen? Probeer die van mij anders even’

Sonke Change Trial

Een cursus van Sonke Change Trial in de township Diepsloot tegen seksueel geweld.

De man vooraan keek vol ongeloof naar me. Het radioprogramma Spijkers met koppen wordt opgenomen in een kroeg in Utrecht – er zit publiek bij. Ik had net verteld dat er eventjes sprake van was geweest dat de verkrachter van mijn Zuid-Afrikaanse vriendin Phindile op haar bruiloft aanwezig zou zijn. Dat wilde de familie graag. De verkrachter was een neef. Die hoorde er toch bij te zijn?

Ik had dit verteld om aan te geven dat er – naast het uitzonderlijk lage aantal rechterlijke veroordelingen – vaak ook maar weinig sociale gevolgen zijn voor verkrachters in Zuid-Afrika.

Half miljoen verkrachtingen per jaar
Misschien had ik het net iets te achteloos gezegd. Na ruim vier jaar in Zuid-Afrika schokken en verbazen zulke verhalen mij minder dan de willekeurige Nederlander die ik over Zuid-Afrika vertel.

In Zuid-Afrika geeft ruim een kwart van alle mannen toe ooit een vrouw te hebben gedwongen tot seks. Naar schatting vindt er minstens elke minuut een verkrachting plaats in het land. Van dat soort statistieken stompt je verrassing langzaam af.

Als mijn radio-interview  wat langer was geweest, had ik zo nog een handvol anekdotes kunnen oplepelen waar de mond van man in het publiek van zou open vallen. Zeker in de tijd dat ik voor mijn boek Liefdes verdriet een verkrachter zocht om te interviewen, en iedereen om mij heen vroeg of zij er wellicht eentje kenden die met een journalist zou willen praten, hoorde ik de vreemdste verhalen.

Een reportage over verkrachting in Diepsloot – bij Johannesburg – van Sky News:

Eigen schuld
Zo ging ik kort uit met A.. Op onze derde date zei ze vrij plompverloren tegen mij: ‘Misschien kun je wel proberen mijn verkrachter te interviewen.’ A. begon te vertellen dat ze tussen haar twaalfde en veertiende was misbruikt door de man die haar elke dag naar school bracht – ruim tien jaar geleden. ‘Mijn moeder heeft nog contact met hem. Als je wilt, zou je hem via haar kunnen proberen te benaderen.’

Ze knikte. Jazeker, haar moeder wist van het misbruik. Zij noemde het alleen niet zo. A. had op 14-jarige leeftijd aangifte gedaan. Die had ze later onder druk van haar familie weer ingetrokken. Ze was toch zelf zo stom geweest om ‘een relatie’ aan te gaan met een man die 25 jaar ouder was? Dat hoorde ze voortdurend van haar naasten. Met andere woorden: het was haar eigen schuld.

Haar broer stond overigens op het moment terecht voor verkrachting, voegde ze nog aan haar verhaal toe. Maar die wilde vast niet door mij worden geïnterviewd.

Ik moet A. op dat moment waarschijnlijk net zo geschokt hebben aangekeken als de man in de kroeg in Utrecht mij anderhalf jaar later. Maar op een wrange manier went alles. De twee vrouwen met wie ik na haar uitging droegen bijvoorbeeld soortgelijke verhalen met zich mee: de een meerdere malen het ziekenhuis in geslagen door haar ex, de tweede verkracht door de zakenpartner van haar vader.

Vijf keer verkracht
De fotograaf met wie ik vaak samenwerk in Zuid-Afrika vroeg mij op een gegeven moment: ‘Hoe kan het toch dat al die vrouwen jou dit soort dingen vertellen?’

Ik legde uit dat het volgens mij simpelweg een gevolg was van het feit dat ik er vrouwen zonder omweg naar vroeg. Ik had het vaak met vrouwen over mijn te schrijven boek, en dan sloop het onderwerp seks/huiselijk geweld/verkrachting al snel het gesprek binnen. Het bleek dat als ik er vrij rechtstreeks naar vroeg, veel Zuid-Afrikanen vrouwen, ondanks hun schaamte soms, best graag hun hart wilden luchten.

Een paar dagen later ontmoette ik de fotograaf weer. Hij begon er onmiddellijk over. ‘Het is bizar,’ zei hij, ‘maar ik ben er ook eens naar gaan vragen. En ik hoorde direct twee verkrachtingsverhalen op één dag. Een van die twee vrouwen vertelde zelfs dat ze maar liefst vijf keer in haar leven was verkracht. Door vijf verschillende mannen.’

Ik ben bang dat ik hem toen al niet meer echt verbaasd aankeek.

Advertenties

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s